Hakediş Kontrolü Nasıl Yapılır? Sık Yapılan Hatalar

İnşaat projelerinde hakediş yalnızca bir ödeme talebi değildir; yapılan imalatın sözleşmeye, metraja ve teknik şartnamelere uygunluğunun resmi kaydıdır. Bu nedenle hakedişin hazırlanması kadar, hakediş kontrolü de kritik bir süreçtir.

Kontrol edilmeyen veya yüzeysel kontrol edilen hakedişler; fazla ödemelere, denetim reddine ve proje boyunca sürecek mali uyuşmazlıklara yol açabilir.

Hakediş Kontrolü Nedir ve Neden Kritik Bir Süreçtir?

Hakediş kontrolü; hazırlanan hakediş dosyasının, yapılan fiili imalatla, sözleşme hükümleriyle ve fiyat analizleriyle birebir örtüşüp örtüşmediğinin sistematik olarak incelenmesidir. Bu süreç yalnızca muhasebe veya ödeme öncesi bir formalite değildir; doğrudan proje kârlılığını ve nakit akışını etkiler.

Hakediş hazırlamak ile hakediş kontrolü arasındaki temel fark şudur: Hazırlama süreci “ne kadar iş yapıldı?” sorusuna odaklanır, kontrol süreci ise “bu iş gerçekten yapıldı mı, doğru ölçüldü mü ve doğru fiyatlandı mı?” sorularını yanıtlar.

Hakediş kontrolünün ihmal edilmesi durumunda en sık yaşanan sorunlar şunlardır:

• Yapılmayan işlerin ödenmesi
• Denetçi veya işveren tarafından hakedişin reddedilmesi
• Önceki hakedişlerle çakışan metrajlar
• Proje sonunda büyük mutabakat farkları

Bu nedenle hakediş kontrolü; şantiye, teknik ofis ve mali birimler arasında ortak yürütülmesi gereken bir güvenlik mekanizmasıdır.

Hakediş Kontrolü Nasıl Yapılır? Adım Adım Kontrol Süreci

1. Sözleşme ve Keşif Dosyasının Kontrolü

Hakediş kontrolünün ilk adımı, dosyanın hangi sözleşmeye dayandığının netleştirilmesidir. Birim fiyatlı mı yoksa götürü bedelli bir iş mi olduğu, kontrol yaklaşımını doğrudan etkiler.

Bu aşamada mutlaka kontrol edilmesi gereken noktalar:

• Hakedişte yer alan iş kalemleri sözleşmede var mı?
• Revizyon veya ek iş kararları yazılı olarak onaylanmış mı?
• Fiyat farkı, avans veya kesinti hükümleri doğru uygulanmış mı?

Sözleşme dışı imalatlar, hakediş reddinin en yaygın nedenlerinden biridir.

2. Yapılan İmalatın Sahada Fiziksel Kontrolü

Hakedişte bildirilen imalatın gerçekten yapılıp yapılmadığı, tamamlanma seviyesi ve kalitesi yerinde görülmelidir.

Bu aşamada yapılan en kritik hatalardan biri, kısmen tamamlanmış işlerin “tam yapılmış” gibi yazılmasıdır. Özellikle kaplama, ince işçilik ve gizli imalatlarda bu durum sıkça görülür ve denetimlerde ciddi sorun yaratır.

3. Ölçüm ve Metraj Kontrolü

Hakedişteki tutarın temelini metraj oluşturur. Bu nedenle ölçüm ve metraj kontrolü, sürecin en hassas aşamasıdır.

Dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar:

• Ölçü birimleri doğru mu kullanılmış? (m², m³, adet vb.)
• Aynı imalat birden fazla kalemde tekrar yazılmış mı?
• Sahadaki fiili ölçüler ile metraj tabloları uyumlu mu?

Özellikle kümülatif hakedişlerde, önceki dönemlerde yazılmış metrajların tekrar eklenmesi ciddi mali sapmalara yol açabilir.

4. Birim Fiyat ve Fiyat Analizi Kontrolü

Doğru metraj, doğru fiyatla çarpılmadığında hakediş yine hatalı olur. Bu nedenle kullanılan poz numaraları ve birim fiyatlar mutlaka kontrol edilmelidir.

En sık karşılaşılan problemler:

• Yanlış poz numarası kullanılması
• Güncel olmayan birim fiyatlarla hesap yapılması
• Revize edilmiş fiyatların eski haliyle yazılması

Birim fiyat analizleri özellikle kamu projelerinde denetimlerin odak noktasıdır.

5. Ataşman ve Belgelerin Kontrolü

Hakediş yalnızca bir tablo değildir; onu destekleyen belgelerle birlikte anlam kazanır. Ataşmanlar, günlük imalat raporları, teslim tutanakları ve onay formları kontrol edilmelidir.

Eksik veya onaysız belgeler, hakedişin tamamının geri çevrilmesine neden olabilir. “Sonradan ekleriz” yaklaşımı, çoğu zaman süreci kilitler.

6. Aritmetik ve Toplam Kontroller

Son aşamada ise matematiksel kontroller yapılır:

• Metraj × birim fiyat hesapları
• Ara toplamlar ve genel toplam
• Kesintiler, avans mahsupları ve önceki hakedişlerle karşılaştırmalar

Basit görünen bu aşama, şaşırtıcı şekilde en çok hata yapılan adımlardan biridir.

Hakedişte En Sık Yapılan Hatalar

Yanlış veya Eksik Metraj

Paftaya bakılmadan, sahada ölçüm yapılmadan hazırlanan metrajlar en temel hata kaynağıdır. Bu durum fazla ödeme veya denetim reddiyle sonuçlanır.

Eksik veya Uygunsuz Belge

Ataşmansız hakediş, onaysız imalat ve günlük raporlarla uyuşmayan kayıtlar ciddi risk oluşturur.

Yanlış Birim Fiyat Kullanımı

Poz karışıklıkları ve güncel olmayan fiyatlar, özellikle uzun soluklu projelerde büyük farklar yaratır.

Sözleşme Dışı İmalatlar

Yazılı onay olmadan yapılan işler, “nasıl olsa yapılmış” düşüncesiyle hakedişe eklendiğinde doğrudan reddedilir.

Önceki Hakedişlerle Tutarsızlık

Kümülatif metrajların yanlış takip edilmesi, proje sonunda büyük mutabakat sorunlarına yol açar.

Hakediş Denetimlerinde Reddedilme Nedenleri

Denetimlerde hakedişlerin reddedilmesinin başlıca nedenleri şunlardır:

• Fiziksel gerçekleşmeyle uyumsuzluk
• Belgesiz veya onaysız imalat
• Yanlış fiyat analizi
• Sözleşme hükümlerine aykırılık

Bu nedenlerin tamamı, etkin bir hakediş kontrol süreciyle önlenebilir.

Hakediş Hataları Nasıl Önlenir?

Hakediş hatalarını azaltmak için:

• Günlük imalat kayıtları düzenli tutulmalı
• Metraj ve kontrol süreçleri ayrıştırılmalı
• Revizyonlar anlık kayda alınmalı
• Hakediş öncesi standart bir kontrol listesi uygulanmalı
• Dijital metraj ve hakediş takip sistemleri tercih edilmeli

Bu yaklaşım, hem teknik hem de mali disiplin sağlar.

Doğru Hakediş Kontrolü Nakit Akışını ve Güveni Korur

Hakediş kontrolü yalnızca hataları yakalamak için değil, proje boyunca güvenli bir mali zemin oluşturmak için yapılır. Doğru kontrol edilen hakediş; işverenle güveni artırır, nakit akışını korur, denetimleri hızlandırır ve projenin gerçek kârlılığını ortaya koyar.

Şantiye süreçlerini daha düzenli ve izlenebilir hale getirmek için, ücretsiz demo sayfamızdan bizimle iletişime geçebilirsiniz.