Alt Yüklenici Hakediş Yönetimi

Ana yüklenici ile alt yüklenici arasındaki hakediş ilişkisi doğru yönetilmediğinde; metraj tartışmaları, ataşman uyuşmazlıkları ve geciken ödemeler zincirleme sorunlara yol açar.

Alt Yüklenici Hakedişi Nedir?

Alt yüklenici hakedişi, alt yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalatların ölçülerek bedelinin belirlenmesi ve ana yükleniciye ödeme talebi olarak sunulmasıdır.

Ana yüklenici hakedişinden farklı olarak;

• İşveren onayına doğrudan gitmez
• Öncelikle ana yüklenicinin teknik ve mali kontrolünden geçer
• Ödeme süreci ana yüklenicinin nakit akışıyla birebir ilişkilidir

Bu nedenle alt yüklenici hakedişi, sadece yapılan işi değil, onaylanmış ve belgelendirilmiş işi temsil eder.

Ana Yüklenici – Alt Yüklenici İlişkisinde Hakedişin Rolü

Ana yüklenici–alt yüklenici ilişkisi büyük ölçüde sözleşmeye ve hakediş disiplinine dayanır.

Hakediş bu ilişkide:

• Yapılan işin resmi karşılığıdır
• Nakit akışını belirler
• Taraflar arasındaki güvenin temel göstergesidir

Sahada sıkça karşılaşılan “iş yapıldı ama hakedişe girmedi” problemi, genellikle bu rol ayrımının net olmamasından kaynaklanır.

Alt Yüklenici Hakediş Süreci Nasıl İşler?

1. İmalatın Sahada Gerçekleşmesi

Alt yüklenici, sözleşmede tanımlı iş kalemlerini sahada uygular. Bu aşamada yapılan imalatların günlük veya haftalık olarak kayıt altına alınması kritik öneme sahiptir.

Kayıt altına alınmayan imalat, ileride hakediş konusu haline gelmez.

2. Metraj Çıkarımı ve Kontrol

Gerçekleşen imalatlar ölçülerek metraj tablosuna dökülür. Bu noktada sık yaşanan problem; alt yüklenici metrajı ile ana yüklenici metrajının birebir örtüşmemesidir.

Farklar genellikle:

• Ölçüm yöntemi
• Kapsam yorumu
• Revizyonların hesaba katılmaması nedenleriyle oluşur.

3. Ataşman Hazırlığı

Ataşman, metrajı destekleyen teknik belgedir. Çizim, kroki, fotoğraf veya detay listeleriyle yapılan işin kanıtını oluşturur.

Eksik veya hatalı ataşmanlar:

• Hakedişin geri çevrilmesine
• Onay süresinin uzamasına neden olur.

4. Onay ve Revizyon Süreci

Hazırlanan hakediş; teknik ofis, şantiye şefi ve gerekiyorsa kontrol mühendisinin onayından geçer. Bu aşamada tespit edilen farklar revizyon talebine dönüşür.

Revizyon süreci uzadıkça ödeme süresi de gecikir.

5. Faturalama ve Ödeme

Onaylanan hakediş faturalandırılır. Onaylanmamış veya kısmi onaylı hakedişler ödeme planına alınmaz.

Bu nedenle alt yüklenici açısından hakediş onayı, ödeme kadar kritiktir.

Alt Yüklenici Hakedişlerinde En Sık Yaşanan Sorunlar

• Metrajların karşılıklı mutabık olmaması
• Ataşmanların geç hazırlanması
• Sözleşme dışı imalat tartışmaları
• Hakediş onay sürecinin uzaması
• Ödeme vadelerinin net tanımlanmaması

Bu sorunların ortak noktası, sürecin yazılı ve izlenebilir ilerlememesidir.

Metraj ve Ataşman Uyuşmazlıkları Neden Çıkar?

Uyuşmazlıkların temel sebepleri şunlardır:

• Sahadaki fiili imalat ile proje dokümanlarının güncel olmaması
• Revizyonların yazılı kayıt altına alınmaması
• Sözlü mutabakatların belgeye dönüşmemesi

Sonuç olarak, yapılan iş ile hakedişe giren iş arasında fark oluşur.

Ödeme Riskleri ve Nakit Akışı Problemleri

Onay bekleyen alt yüklenici hakedişleri, sahada doğrudan nakit sıkışıklığı yaratır. Geciken ödemeler:

• İş gücü kaybına
• Performans düşüşüne
• Saha motivasyonunun bozulmasına neden olur.

Bu durum, projenin genel ilerlemesini de olumsuz etkiler.

Alt Yüklenici Hakediş Yönetiminde Kontrol Noktaları

Sağlıklı bir hakediş yönetimi için şu kontrol noktaları kritik öneme sahiptir:

• Sözleşme kalemlerine birebir bağlı metraj
• Ataşman–metraj–hakediş tutarlılığı
• Onaylanan ve bekleyen hakedişlerin net ayrımı
• Ödeme vadelerinin açık şekilde izlenmesi

Bu kontroller yapılmadığında riskler sessizce büyür.

Alt Yüklenici Hakedişlerinde Risk Nasıl Azaltılır?

Riskleri azaltmanın temel yolu süreci şeffaf hale getirmektir.

• Hakediş sadece ay sonunda değil, süreç boyunca kontrol edilmelidir
• Metraj ve ataşmanlar tek bir referans üzerinden yönetilmelidir
• Revizyonlar anlık olarak kayıt altına alınmalıdır

Bu yaklaşım, hem ana yükleniciyi hem de alt yükleniciyi korur.

Dijital Hakediş Yönetimi Neyi Değiştirir?

Dijital hakediş yönetimi sayesinde:

• Manuel hatalar azalır
• Onay süreçleri izlenebilir hale gelir
• Taraflar arasında ortak ve net bir veri dili oluşur

Bu da hakedişin tartışma konusu değil, kontrol edilen bir süreç olmasını sağlar.

Alt Yüklenici Hakedişi Kontrol Edilmezse Ne Olur?

Alt yüklenici hakedişi doğru yönetilmediğinde:

• Proje bütçesinde fark edilmeden sapmalar oluşur
• Saha, ofis ve finans ekipleri arasında kopukluk yaşanır
• Güven ve iş sürekliliği zarar görür

Hakediş yönetimi süreçlerini daha düzenli ve izlenebilir hale getirmek için, ücretsiz demo sayfamızdan bizimle iletişime geçebilirsiniz.